ویسکوزیته بخش اصلی ویسکومتر را تشکیل میدهد و با نام گرانروی نیز شناخته میشود. ویسکوزیته یک مایع، اندازهگیری مقاومت مایع به تغییر شکل تدریجی است که به واسطه تنشهای برشی و یا تنشهای کششی ایجاد میگردد. در مایعات، ویسکوزیته به معنای غیر رسمی “غلظت” نیز شناخته میشود. برای مثال، مادهای مانند عسل، ویسکوزیته بالاتری نسبت به آب دارد. ویسکومترها (ویسکوزیمتر)، برای اندازه گیری ویسکوزیته مایعات طراحی شدهاند. اندازهگیری ویسکوزیته مایعاتی که جریان دارند و در نتیجه ویسکوزیته متفاوتی خواهند داشت، به واسطه رئومتر انجام میگیرد.
در حالت کلی در یک ویسکومتر دو حالت وجود دارد:
یا مایع ویسکوز ساکن است و یک شی جانبی در داخل آن(ابزار اندازه گیری ویسکوزیته) حرکت می کند و یا وسیله اندازه گیری ویسکوزیته ساکن بوده و سیال ویسکوز حرکت می کند.نیروی کششی که سبب ایجاد حرکت نسبی سیال نسبت به سطح می شود می تواند به عنوان عاملی برای اندازه گیری ویسکوزیته به کار گرفته شود.حالت جریان باید به گونه ای باشد که عدد رینولدز به حدی کوچک باشد که بتوان جریان را آرام فرض نمود.
در دمای 20 درجه سلسیوس ویسکوزیته آب1.002mpa.s است و ویسکوزیته جنبشی آن (نسبت ویسکوزیته با دانسیته) برابر با 1.0038mm2/s است لازم به ذکر است مقادیر فوق جهت کالیبراسیون ویسکومتر ها به کار می رود.
انواع ویسکومترها
1- ویسکومترهای U شکل (U-tube viscometers) ،2-ویسکومترهای سقوطی (Falling sphere viscometers) ، 3- ویسکومترهای لرزشی (Vibrational viscometers) ، 4- ویسکومترهای دورانی (Rotation viscometers) ، 5- ویسکومترهای استابینگر (Stabinger Viscometer)